Φυσικός Τοκετός Ή Φυσική Γέννα: Μια Μη Επεμβατική Διαδικασία

Ο φυσικός τοκετός ή φυσική γέννα είναι μία απολύτως φυσιολογική διαδικασία, με πολλαπλά πλεονεκτήματα για τη μητέρα και το νεογνό. Από την εμφάνιση του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη μας πολλές χιλιάδες χρόνια πριν, ένα γεγονός παραμένει αναλλοίωτο. Ένα γεγονός που εξασφάλιζε και συνεχίζει να εξασφαλίζει τη διαιώνιση του ανθρώπου, και δεν είναι άλλο από τον τοκετό. Το θαύμα της σύλληψης και της δημιουργίας ενός νέου οργανισμού ολοκληρώνεται με τη γέννα. Η κάθε γυναίκα έχει τη δυνατότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής της να κυοφορήσει και να φέρει στον κόσμο έναν νέο άνθρωπο με φυσικό τοκετό.

Στην πορεία των χρόνων η γυναίκα γεννούσε παντού και με κάθε τρόπο. Στο σπίτι, στην ύπαιθρο, μέσα στο νερό, στη δουλειά, ξαπλωμένη, όρθια, σε βαθύ κάθισμα, γονατιστή. Είναι έτσι κατασκευασμένο το γεννητικό της σύστημα, που είναι σε θέση να φέρει σε πέρας αυτή τη διαδικασία με απόλυτα φυσικό τρόπο και με ελάχιστη βοήθεια. Από την άλλη, είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η Ιατρική και η τεχνολογία σημείωσαν τεράστια άλματα προόδου τον 20ό αιώνα. Και θα ήταν παράλογο αυτή η εξέλιξη να μην τεθεί στην υπηρεσία της κάθε γυναίκας.

Με την παρακολούθηση της κύησης που εφαρμόζουμε σήμερα και την τήρηση συγκεκριμένων πρωτοκόλλων και οδηγιών έχουμε καταφέρει να μειώσουμε δραματικά τη θνητότητα και τη νοσηρότητα τόσο των επιτόκων, όσο και νεογνών. Τα τελευταία, όμως, χρόνια παρατηρείται μια εκτεταμένη ιατρικοποίηση του φυσικού τοκετού με παρεμβάσεις και απαγορεύσεις πέρα από κάθε λογική. Η κάθε γυναίκα, έντρομη μπροστά στο φόβο να μην πάει καλά ο τοκετός της παρασύρεται σε μια σειρά πράξεων που την κρατάνε για ώρες καθηλωμένη σε ένα κρεβάτι, τις περισσότερες φορές χωρίς να είναι ακόμη η “ώρα” της να γεννήσει και που στο τέλος, στη συντριπτική τους πλειοψηφία καταλήγουν σε καισαρική.

Τι Είναι Ο Φυσικός Τοκετός;

Ο φυσικός τοκετός είναι με απλά λόγια ο τοκετός που συμβαίνει απολύτως φυσικά, χωρίς καθόλου ιατρικές παρεμβάσεις.

Στον φυσικό τοκετό ή φυσική γέννα, οφείλουμε να πορευτούμε με γνώμονα το μαιευτικό μοντέλο περίθαλψης, το οποίο βασίζεται στην παραδοχή ότι η εγκυμοσύνη και η γέννηση είναι φυσιολογικά γεγονότα της ζωής, επικεντρώνεται στη γυναίκα και της παρέχει τεκμηριωμένη μαιευτική φροντίδα, πληροφόρηση, στήριξη και ενδυνάμωση, ώστε να είναι ικανή να επιλέξει, να αποφασίσει και να αναλάβει την ευθύνη των επιλογών και των αποφάσεών της στη διάρκεια της αναπαραγωγικής ζωής της.

Σύμφωνα με τον ορισμό του ΠΟΥ, η έναρξη του φυσιολογικού τοκετού συμβαίνει αυθόρμητα, στο διάστημα μεταξύ 37ης-42ης εβδομάδας κύησης. Δεν υπάρχουν εμφανείς κίνδυνοι καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, έχουμε τη γέννηση του νεογνού σε ινιακή προβολή και τόσο το νεογνό όσο και η μητέρα είναι σε καλή κατάσταση μετά τον τοκετό.

Ο ορισμός συμπληρώνεται και επεξηγείται ως ακολούθως. Φυσικός τοκετός ορίζεται ο τοκετός χωρίς πρόκληση (προσταγλανδίνες, οξυτοκίνη, τεχνητή ρήξη θυλακίου), χωρίς χρήση γενικής, ραχιαίας ή επισκληριδίου αναλγησίας πριν ή κατά τη διάρκειά του, χωρίς εφαρμογή περινεοτομής, χωρίς χρήση συκίας ή εμβρυουλκού και καισαρικής τομής.

Η φυσική πορεία του τοκετού διαταράσσεται μόνο όταν υπάρχει σημαντικός λόγος.

Ποια Είναι Τα Οφέλη Του Φυσικού Τοκετού Για Τη Μητέρα & Το Έμβρυο;

Η φυσική γέννα παρουσιάζει μια σειρά από οφέλη τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο. Από τα πλεονεκτήματά της ξεχωρίζουν τα εξής:

• Ενεργός συμμετοχή της μητέρας στον τοκετό (με αλλαγές στάσεων, περπάτημα)
• Ανακούφιση πόνου με φυσικές μεθόδους (μασάζ, θερμό νερό, αναπνοές)
• Ταχύτερη ανάρρωση και μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο
• Λιγότερος μεταγεννητικός πόνος και μειωμένος κίνδυνος επιλόχειας κατάθλιψης
• Διατήρηση ακεραιότητας στο περίνεο, αποφυγή επισιοτομίας ή σοβαρών τραυματισμών
• Ενίσχυση της σύνδεσης μητέρας – παιδιού
• Προώθηση επιτυχούς θηλασμού
• Το νεογνό είναι πιο έτοιμο να ανταποκριθεί (καλή αναπνοή, καλύτερη προσαρμογή)
• Μείωση της ανάγκης φαρμακευτικών παρεμβάσεων και χειρουργικών τομών

Μπορούν Όλες Οι Γυναίκες Να Γεννήσουν Φυσικά;

Οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να γεννήσουν φυσιολογικά, εφόσον η εγκυμοσύνη εξελίσσεται ομαλά και δεν υπάρχουν ιατρικές αντενδείξεις. Παράγοντες όπως η θέση του εμβρύου, η υγεία της μητέρας και τυχόν επιπλοκές καθορίζουν αν ο φυσικός τοκετός είναι ασφαλής επιλογή.

Πώς Γίνεται Η Προετοιμασία Για Έναν Φυσικό Τοκετό;

Η προετοιμασία της μέλλουσας μητέρας και του ζευγαριού για φυσικό τοκετό περιλαμβάνει την εξοικείωση με ό,τι έχει να κάνει με τις διαφορετικές φάσεις του τοκετού, καθώς και με τεχνικές χαλάρωσης και διαχείρισης πόνου, εξασφαλίζοντας απόλυτη σιγουριά και ασφάλεια.

Ποια Είναι Η Διαδικασία Ενός Φυσικού Τοκετού;

Φυσικός Τοκετός Και Εισαγωγή Στο Νοσοκομείο

Η εκτίμηση της έναρξης του τοκετού είναι ένα από τα σπουδαιότερα σημεία διαχείρισης του τοκετού. Τα σημεία της έναρξης είναι τα εξής:

• Ρήξη εμβρυϊκών υμένων
• Επώδυνες συστολές της μήτρας με περιοδικότητα
• Εξάλειψη και/ή διαστολή του τραχήλου της μήτρας
• Μικρή αιματηρή έκκριση

Αν αξιολογηθούν σωστά τα παραπάνω σημεία, τότε επί άρρηκτων εμβρυϊκών υμένων, η κατάλληλη στιγμή για εισαγωγή της επιτόκου στο νοσοκομείο είναι προς το τέλος της λανθάνουσας φάσης του τοκετού, δηλαδή όταν ο τράχηλος έχει μετακινηθεί στην πρόσθια θέση, έχει μαλακή σύσταση, έχει εξαλειφθεί και έχει διαστολή 3-4cm, η προβάλλουσα μοίρα του εμβρύου περιστρέφεται, πιέζει, και το έμβρυο έχει ξεκινήσει την κάθοδό του στον πυελογεννητικό σωλήνα. Οι συστολές της μήτρας είναι επώδυνες, με περιοδικότητα 2 ανά 10min, δηλαδή ο τοκετός βρίσκεται στην ενεργό φάση του.

Οι εισαγωγές που γίνονται με τέτοια κριτήρια, σε σχέση με την άμεση εισαγωγή στο νοσοκομείο, συνδυάζονται με λιγότερο χρόνο παραμονής στην αίθουσα τοκετών, λιγότερες παρεμβάσεις (λιγότερη ωδινοποίηση, λιγότερη αναλγησία, μειωμένα ποσοστά αμνιοτομών) και μείωση κατά 30-40% των καισαρικών τομών.

Φροντίδα 1ου Σταδίου Στον Φυσικό Τοκετό

1. Υποστήριξη: Συνιστάται οι έγκυες γυναίκες να συνοδεύονται από πρόσωπο της επιλογής τους. Το πρόσωπο αυτό μπορεί να είναι επαγγελματίας υγείας ή άλλο άτομο αποδεκτό από την επίτοκο και εκπαιδευμένο σε θέματα του τοκετού. Κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο θα πρέπει να αποθαρρύνονται τόσο ο ευπρεπισμός όσο και ο υποκλυσμός.
2. Έλεγχος: Συνιστάται η χρήση παρτογράμματος. Η κολπική εξέταση θα πρέπει να περιορίζεται στο όριο της 1 κάθε 4h και αυστηρότερα μετά τη ρήξη των μεμβρανών, εκτός αν υπάρχουν ειδικές ενδείξεις.
3. Φροντίδα: Η έγκυος ενθαρρύνεται να κινείται και να λαμβάνει τη θέση που επιθυμεί, ιδανική για την ίδια. Επίσης, επιτρέπεται να πίνει υγρά και να έχει μικρά γεύματα για όσο διάστημα δεν υπάρχει ιατρική αντένδειξη. Οφείλουμε να ακούμε τις επιθυμίες της.
4. Έλεγχος εμβρύου: Συνιστάται να γίνεται διαλείπουσα ακρόαση των εμβρυϊκών καρδιακών παλμών κάθε 15-30 λεπτά με διάρκεια τουλάχιστον για ένα λεπτό, αμέσως μετά από συστολή. Συνεχής ακρόαση των καρδιακών παλμών με καταγραφή σε καρδιοτοκογράφο πρέπει να γίνεται στην έναρξη της διαδικασίας και, στη συνέχεια, ανά τακτά διαστήματα ως καταγεγραμμένη απόδειξη του καλώς έχειν του εμβρύου.
5. Μεμβράνες: Δεν συνιστάται η τεχνητή ρήξη υμένων να είναι πρακτική ρουτίνας όταν ο τοκετός εξελίσσεται κανονικά (1cm/h). Η τεχνητή ρήξη υμένων μόνη της ή σε συνδυασμό με χορήγηση οξυτοκίνης θα πρέπει να γίνεται με τη φροντίδα μαίας στην επίτοκο, και αφού έχει προηγηθεί ενημέρωση και έγκριση από τη γυναίκα.
6. Διατροφή: Ο κίνδυνος εισρόφησης σε περίπτωση που απαιτηθεί γενική αναισθησία κατά τον τοκετό είναι υπαρκτός και σοβαρός, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή ώστε να μην είναι γεμάτο το στομάζι. Ωστόσο, ο τοκετός είναι μια διαδικασία μεγάλης διάρκειας και υψηλής ενεργειακής δαπάνης, επομένως η μητέρα πρέπει να λαμβάνει επαρκή υποστήριξη ώστε να μη διαταραχθεί η υγεία της ούτε η ευεξία του εμβρύου. Η πλήρης αποχή από τροφή ή υγρά μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση και κετονουρία, γι’ αυτό χορηγείται ενδοφλέβια γλυκόζη, πάντα με προσεκτική ιατρική παρακολούθηση. Η αλόγιστη αυτή τακτική μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα:

• Την άνοδο των επιπέδων ινσουλίνης στη μητέρα
• Την πτώση του pH στο αρτηριακό αίμα του ομφαλίου λώρου του εμβρύου και υπερινσουλιναιμία με αποτέλεσμα να βρίσκεται σε υψηλα επίπεδα το γαλακτικό οξύ στο αίμα του νεογνού και να προκληθεί υπογλυκαιμία

Οι παραπάνω επιπλοκές προλαμβάνονται αν η επίτοκος λαμβάνει υγρά διά στόματος και καταναλώνει ελαφριά γεύματα. Η σωστότερη στάση που μπορούμε να τηρήσουμε είναι να ακούμε τις επιθυμίες της γυναίκας για υγρά και τροφή κατά τον φυσικό τοκετό.

Φυσικός Τοκετός: Αξιολόγηση Της Προόδου

Υπάρχουν 6 τρόποι για να σημειωθεί πρόοδος τοκετού:

1. Ο τράχηλος της μήτρας μετακινείται από την οπίσθια στην πρόσθια θέση
2. Ο τράχηλος της μήτρας ωριμάζει ή μαλακώνει και εξαλείφεται
3. Ο τράχηλος της μήτρας διαστέλλεται
4. Το κεφάλι του εμβρύου περιστρέφεται, κάμπτεται και πιέζει, το έμβρυο κατεβαίνει
5. Η διαστολή του τραχήλου σημειώνει πρόοδο
6. Οι συστολές της μήτρας σημειώνουν αύξηση στη συχνότητα, την ένταση και τη διάρκειά τους

Σύμφωνα με το NICE, προτείνεται η πρόοδος στο πρώτο στάδιο του τοκετού να περιλαμβάνει την εκτίμηση:

• Της διαστολής του τραχήλου της μήτρας με ρυθμό 2cm σε 4h
• Της καθόδου και της περιστροφής της κεφαλής του εμβρύου
• Των αλλαγών στην ένταση, στη διάρκεια και τη συχνότητα των συστολών

Αν η διαστολή αναγνωσθεί πιο αργή από 1cm/h, παύει ο εφησυχασμός. Αν μάλιστα η καθυστέρηση της προόδου του τοκετού συνεχίσει στις επόμενες 4 ώρες, τότε θα πρέπει να ληφθεί απόφαση σχετικά με την κατάλληλη διαχείριση του επόμενου βήματος.

Η αργή πρόοδος πρέπει να είναι ένας λόγος για την αξιολόγηση και όχι για την παρέμβαση.

Στο τέλος του 1ου σταδίου και εφόσον όλα τα παραπάνω έχουν γίνει με σεβασμό στη γυναίκα, ο τράχηλος θα βρίσκεται σε τέλεια διαστολή και θα έχουμε πλέον το κεφαλάκι του μωρού στον κόλπο, έτοιμο να εξέλθει, έχοντας ολοκληρώσει έναν απόλυτα φυσικό – μη παρεμβατικό τοκετό.

Στους ακόλουθους συνδέσμους μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τι ισχύει σε όλη τη διαδικασία ενός φυσικού τοκετού:

• Φυσικός – Μη παρεμβατικός Τοκετός: ένας πρακτικός οδηγός
• NICE guidance – Intrapartum care
• ACOG – Approaches to Limit Intervention During Labor and Birth

Σε περίπτωση που επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα για τον φυσικό τοκετό, στείλτε μήνυμα, ή κλείστε ραντεβού μέσω της φόρμας επικοινωνίας στο πλάϊ.

Ποιες Είναι Οι Πιθανές Επιπλοκές Μιας Φυσικής Γέννας;

Αν και ο φυσικός τοκετός θεωρείται ασφαλής, μπορεί να προκύψουν επιπλοκές όπως παρατεταμένος τοκετός, ρήξη περινέου, αιμορραγία ή εμβρυϊκή δυσχέρεια. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η ιατρική ομάδα παρεμβαίνει άμεσα για να εξασφαλίσει την ασφάλεια μητέρας και νεογνού.

Ποιος Είναι Ο Χρόνος Ανάρρωσης Μετά Από Φυσική Γέννα;

Η ανάρρωση είναι συνήθως ταχεία. Οι περισσότερες γυναίκες επανέρχονται στις καθημερινές δραστηριότητες μέσα σε λίγες ημέρες, με πλήρη αποκατάσταση σε 4-6 εβδομάδες. Ο πόνος και η κόπωση μειώνονται σταδιακά, ενώ η μητέρα μπορεί να ξεκινήσει άμεσα τον θηλασμό.

Η Ποια Είναι Η Συμβολή Του Ιατρού Σε Έναν Φυσικό Τοκετό;

Ο γιατρός έχει τον ρόλο του να καθοδηγεί και να υποστηρίζει τη μέλλουσα μητέρα. Παρακολουθεί την πρόοδο του τοκετού, διασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη, επεμβαίνει μόνο όταν χρειάζεται και συνεργάζεται με τη μαία για τη διατήρηση της φυσικότητας της διαδικασίας, έχοντας πάντα προτεραιότητα την ασφάλεια της μητέρας και του παιδιού.

Συμπέρασμα

• Αν είστε μια υγιής γυναίκα και έχετε διανύσει μία ανεπίπλεκτη εγκυμοσύνη, το πιο πιθανό είναι να πληροίτε όλες τις προϋποθέσεις για να φέρετε σε πέρας έναν φυσικό, μη επεμβατικό τοκετό
• Συζητήστε με τη μαία και τον Ιατρό σας τι ακριβώς σημαίνει φυσικός τοκετός και ενημερωθείτε για τις δυνατότητες που έχετε
• Αποφασίστε πώς επιθυμείτε να βιώσετε αυτές τις μοναδικές στιγμές και εκφράστε τις επιθυμίες σας στους διαπιστευμένους επαγγελματίες υγείας που έχουν αναλάβει τη φροντίδα σας
• Εφόσον ο τοκετός σας είναι χαμηλού κινδύνου και οι επιθυμίες σας λογικές, η μαία και ο ιατρός οφείλουν να τις σεβαστούν και να σας υποστηρίξουν
• Αρνηθείτε την αναίτια πρόκληση τοκετού και μάθετε πώς θα αναγνωρίσετε με ορθότητα την πραγματική έναρξη του τοκετού σας
• Αρνηθείτε παρεμβάσεις που δεν χρειάζονται και χρησιμοποιήστε τον τεχνολογικό εξοπλισμό που σας προσφέρεται με σύνεση προκειμένου να διεκπεραιωθεί ο τοκετός σας με ασφάλεια

Στους ακόλουθους συνδέσμους μπορείτε να διαβάσετε αναλυτικά τι ισχύει σε όλη τη διαδικασία ενός φυσικού τοκετού:

• Φυσικός – Μη παρεμβατικός Τοκετός: ένας πρακτικός οδηγός
• NICE guidance – Intrapartum care
• ACOG – Approaches to Limit Intervention During Labor and Birth

Ο μαιευτήρας – χειρουργός γυναικολόγος Δρ. Ιωάννης Γρυπάρης και όλοι οι εξειδικευμένοι συνεργάτες του στο Materna Care βρίσκονται στη διάθεσή σας για να συζητήσετε από κοντά σχετικά με τον φυσικό τοκετό. Πραγματοποιήστε την επικοινωνία σας μαζί μας, μέσω τηλεφώνου ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας, και προγραμματίστε το ραντεβού σας στο ιατρείο μας στον Πειραιά.